Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkı
Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik 18 Temmuz 2025 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 43’üncü maddesinde “Doğum sonrası yarım zamanlı çalışma” düzenlemesi mevcuttur. İlgili kanun maddesinin uygulanmasına ilişkin ayrıntılı yönetmelik ise 18 Temmuz 2025 tarihinde yayınlanmıştır. Yarın zamanlı çalışma esasları:
- Haftalık süre: normal sürenin yarısı.
- Haftada en az 3 gün; günde en az 3, en fazla 8 saat.
- Haftanın farklı günlerinde, farklı saatler belirlenebilir.
- Normal mesai başlangıç ve bitiş saatleri dışında çalışma mümkün değil.
- Süt izni verilmez.
- Gün ve saatler Ocak ve Temmuz’da, yılda en fazla iki kez değiştirilebilir.
- Eşlerin ikisi de memursa, aynı anda yararlanabilirler.
- Her çocuk için ayrı ayrı yararlanılabilir.
18.07.2025 tarihli Resmi Gazete’de “Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik” yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile doğum veya evlat edinme sonrası memurların yarım zamanlı çalışma hakkının kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile bu haktan yararlanamayacak olan memurlar belirlenmiştir. Bu düzenleme ile artık kadın ve erkek devlet memurlarının, çocuklarının doğumundan itibaren ilkokul eğitimine başlayana kadar yarım zamanlı çalışma haklarının olduğu vurgulanmıştır. Yönetmelikte mecburi ilköğretim çağının başladığı tarih, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği gereğince belirlenen, ilkokula başlama tarihidir.
Yarım çalışma hakkının kullanılmasına kadın-erkek memur şeklinde cinsiyet ayrımı yapılmayacaktır. Yönetmeliğin madde 9/6 hükmünde bu husus “Yarım zamanlı çalışma hakkının kullanımında kadın veya erkek memur ayrımı yapılmaz. Eşlerin her ikisinin de memur olması hâlinde, yarım zamanlı çalışma hakkından talepleri üzerine her iki eş de faydalanır.” şeklinde yer almıştır. Bu hakkı kullanmak isteyen memurlar, yarım zamanlı çalışma dönemi içindeki herhangi bir zamanda, yarım zamanlı çalışmayı kurumundan talep etmesi gerekmektedir. Yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanan memurun haftalık çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresinin yarısı olarak düzenlenir. Bu yazımızda Avukat Esra Polat Tekin Hukuk ve Danışmanlık olarak Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının usul ve esasları detaylı şekilde ele alınmıştır.
Yarım Zamanlı Çalışma Hakkından Yararlanmanın Şartları Nedir?
Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanımına İlişkin Yönetmelik (Karar Sayısı: 10108) ile 657 Sayılı Kanun kapsamındaki kadın ve erkek memurlar, çocukları ilkokula başlayana kadar yarı zamanlı çalışabilecek. Başvuru, doğum ya da babalık izni sonrasında yapılabilecek. Eşlerin ikisi de memursa, ayrı ayrı bu haktan faydalanabilecek.
Buna göre, çalışma süresi haftada üç günü geçemeyecek; günlük süre üç saatten az, sekiz saatten fazla olamayacak. Memurlar maaşlarının ve ödemelerinin yarısını alacak. Öğle arası ve mesai dışı çalışma yapılamayacak. Kadın memura ayrıca süt izni verilmeyecek. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmektedir.
Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik madde 6’ya yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanmanın şartları düzenlenmiştir. Bu şartlar şu şekildedir; Doğum hâlinde memurun, yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanabilmesi için;
- Kendisinin veya eşinin doğum yapmış olması, (Doğumun veya evlat edinmenin devlet memurluğuna atanmadan önce gerçekleşmesi hâlinde memur, göreve başlamak kaydıyla, yarım zamanlı çalışma dönemi içinde talebi üzerine bu haktan yararlanır.)
- Çocuğunun sağ olması,
- 16’ncı madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, aynı çocuk için daha önce bu haktan yararlanmamış olması, (Yarım zamanlı çalışma hakkının kullanım süresi her bir çocuk için ayrı ayrı hesaplanır.)
- Kadro unvanının, yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanamayacak kadro unvanları arasında yer almıyor olması,
- Talepte bulunması, şarttır.
Bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memur ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi hâlinde memurun yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanabilmesi için;
- 16. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, aynı çocuk için daha önce bu haktan yararlanmamış olması,
- Kadro unvanının, yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanamayacak kadro unvanları arasında yer almıyor olması,
- Talepte bulunması, şarttır.
Yarım Zamanlı Çalışma Esasları Nedir?
Yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanan memurun, haftalık çalışma gün ve saatlerinin belirlenmesinde aşağıdaki kurallara uyulması zorunludur:
- Haftalık çalışma günü 3 günden az olamaz.
- Günlük 3 saatten az veya 8 saatten fazla çalışılamaz.
Yarım zamanlı çalışan memurun günlük çalışma saatleri günlere göre farklı olarak belirlenebileceği gibi günlük çalışma süresi eşit olarak da belirlenebilir. 24 saat devamlılık gösteren hizmetlerde görev yapan memurun yarım zamanlı çalışma esasları, haftalık çalışma süresinin yarısı dikkate alınarak kurumu tarafından belirlenecektir.
Yarım zamanlı çalışma döneminde;
- Memur, ilgili mevzuat gereğince tespit edilen günlük normal çalışmanın başlama ve bitiş saatleri dışında ve öğle dinlenme süresinde çalışamaz.
- Memur, süt izni hariç olmak üzere mazeret izinleri ile yıllık izinlerini, 657 sayılı Kanunda belirtilen süreler kadar kullanır.
- Kadın memura ayrıca süt izni verilmez.
Yetkili amir, hizmet ihtiyacına veya memurun talebine göre memurun haftalık yarım zamanlı çalışma gün ve saatlerinde, Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki defa değişiklik yapabilir. Memur, aylıksız izin hariç olmak üzere, yarım zamanlı çalışma dönemi içinde kalan yıllık izin, hastalık izni, mazeret izni ve diğer izinlerde geçen süreler ile yarım zamanlı çalışma dönemi içinde kalan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yarım zamanlı çalışmış sayılır.
Yarım Zamanlı Çalışma Hakkı Nasıl Talep Edilir?
Memur, yarım zamanlı çalışma dönemi içindeki herhangi bir zamanda, yarım zamanlı çalışmayı kurumundan talep edebilir. Memur talebinde, 9 uncu maddede belirtilen çalışma esaslarına uygun olacak şekilde haftalık yarım zamanlı çalışacağı günlere ve çalışma saatlerine ilişkin tercihini de belirtir.
Müracaatlar, yalnızca 6. maddede belirtilen yararlanma şartlarına uygunluk yönünden değerlendirilir ve müracaat tarihinden itibaren en geç bir ay içinde sonuçlandırılır. Değerlendirme neticesinde, hizmet ihtiyacı ve memurun talebi de dikkate alınarak, memurun haftalık yarım zamanlı çalışacağı günler ve çalışma saatleri, 9 uncu maddede belirtilen çalışma esaslarına uygun olarak yetkili amir tarafından belirlenir.
Yarım Zamanlı Çalışma Hakkından Yararlanamayacak Memurlar Kimdir?
Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik madde 10’da yarım zamanlı çalışma hakkını kullanamayacak memurların kimler olduğu düzenlenmiştir. Yönetmelik hükmüne göre;
(1) Kamu kurum ve kuruluşlarında, şube müdürü ile dengi ve üstü yönetici ünvanlı kadrolarda görev yapan memurlar ile yurt dışı teşkilatında görev yapan memurlar yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanamaz.
(2) Birinci fıkra kapsamında bulunmayan ve yarım zamanlı çalışma hakkından yararlanamayacak memurlar, kamu hizmet sunumunu zafiyete uğratmayacak ve aksatmayacak şekilde, hizmet gerekleri ve kamu yararı açısından kurum, teşkilat, hizmet sınıfı ve kadro unvanı bazında kurumlarınca değerlendirilerek;
- Cumhurbaşkanlığında ve Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlarında üst yöneticinin,
- Bakanlıklar ve bakanlıklara bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlarında ilgili Bakanın,
- Yükseköğretim kurum ve kurullarında Yükseköğretim Kurulu Başkanının,
- İl özel idarelerinde İçişleri Bakanının,
- Diğer mahalli idarelerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanının,
teklifi üzerine Cumhurbaşkanlığının onayı ile belirlenecektir.
Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Sona Erme Halleri Nelerdir?
Yarım zamanlı çalışma hakkı, memurun;
- Bu haktan yararlanamayacak kadro unvanlarına yer değiştirme suretiyle veya naklen atanması,
- Kadro unvanının bu haktan yararlanamayacak kadro unvanlarına eklenmesi,
- Bu haktan yararlanamayacak kadro unvanlarına vekâleten atanması veya görevlendirilmesi,
- Çocuğunun hayatını kaybetmesi,
- Evlatlık ilişkisinin kaldırılması,
- Normal zamanlı çalışmaya dönme talebi,
- Çocuğunun ilkokula başlaması,
- Çocuğunun ilkokula başlamaması hâlinde, ilgili mevzuata göre ilkokula başlaması gereken dönemin sona ermesi,
hâlinde sona erer.
Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkında Değerlendirme ve Sonuç
Devlet Memurlarının Yarım Zamanlı Çalışma Hakkının Kullanılmasına İlişkin Yönetmelik ile memurların ailelerine vakit ayırabilmeleri ve çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaya faydalı olacak düzenlemeler yapılmıştır. Kısaca artık yarım zamanlı çalışma hakkı kullanımında kadın ve erkek memur ayrımcılığı yapılmayacaktır.
Eşlerin her ikisinin de memur olması halinde yarım çalışma hakkından her iki eş de faydalanabilecektir. Ayrıca evlat edinen memurlar da bu hakkı kullanabilecektir. Memurun yarım zamanlı çalışma süresi 3 günden fazla olmayacaktır. Günlük çalışma süresi ise 3 saatten az, 8 saatten fazla olmayacaktır. Bu sürede memur, maaşının ve ödemelerinin yarısını alabilecektir. Yarım zamanlı çalışan kadın memura ayrıca süt izni verilmeyecektir.