Doğum Parası Ne Kadar? Doğum Parası Nasıl Alınır?

Doğum parasının diğer ismi doğum yardımıdır. Doğum parası, Türk vatandaşları ile mavi kart sahiplerine verilir. Annenin veya babanın veyahut her ikisinin de Türk vatandaşı ya da mavi kart sahibi olması gerekmektedir. Doğum Yardımı, 01.01.2025 tarihinde ve sonrasında gerçekleşen canlı doğumlar için verilir. Bu tarihten önce doğan çocuklar için “doğum parası” verilmez. Ancak ödeme miktarına esas çocuk sırasının tespitinde, diğer bir deyişle yeni doğan çocuğun kaçıncı çocuk olduğunun belirlenmesinde 01.01.2025 tarihi öncesinde canlı doğan tüm Türk vatandaşı çocuklar çocuk sıralamasına dâhil edilir. Ayrıca çocuk sırasının tespitinde canlı doğmuş, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Kimlik Paylaşım Sistemine (KPS) kaydedilmiş ancak sonradan vefat etmiş çocuklar da sıralamaya dâhil edilir.

Diğer bir ifadeyle, tarih sınırlaması olmaksızın 01.01.2025 tarihi öncesinde Türk vatandaşı annenin canlı doğan tüm Türk vatandaşı çocukları KPS’ye kaydedildikten sonra vefat etse dahi çocuk sıralamasına dâhil edilecektir. Doğum yardımı;

• Çocuk için tek seferlik 5.000 TL,
• 2. çocuk için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 1.500 TL,
• 3 ve üzeri çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 5.000 TL tutarında düzenli doğum yardımı yapılmaktadır.
• Doğum Yardımı ödemeleri yapılan başvurunun Doğum Yardımı Sistemine (DYS) girildiği ayı takip eden ay içerisinde hak sahiplerince PTT şubelerine yatırılır.

Kişiler çalışma hayatını belli bazı sebeplerle ara verebilir. Bu durumlar sağlık problemleri, doğum vb. sebepler olarak sıralanabilir. Kişi doğum sonrası çalışma hayatından bir süre uzak kalabilir. Devletin bu noktada doğum yapan kişilere sağladığı bazı yardımlar bulunmaktadır. Bunlardan birisi de doğum yardımıdır. Her ne statüde olursa olsun (hizmet alımı yoluyla istihdam edilenler dâhil) kamu kurum ve kuruluşlarınca istihdam edilen personel doğum parası alabilir. İşçi, sözleşmeli veya memur olmasının önemi yoktur. Çalıştığı kuruma dilekçe ile başvurmalıdır. Ödemeyi çalıştığı kurum yapar.

Yeni doğan bebeğin doğum tarihi 01.01.2025 tarihi ve sonrasında gerçekleşmiş olmalıdır. Ayrıca bebeğin canlı doğması da gerekmektedir. Doğumun hastanede, evde veya farklı bir yerde olmasının bir önemi yoktur. Bu tarihin öncesinde doğan çocuklar için aileye doğum yardımı yapılmaz. Ödeme miktarı tespit edilirken ailenin diğer çocuklarının da doğum tarihi dikkate alınır. Bu durum doğum yardımı için başvurulan çocuğun, ailenin kaçıncı çocuğu olduğunun belirlemesi açısından önemlidir. Çünkü 01.01.2025 tarihinden önce doğan çocuklar da kardeş sayısını belirlemek için önemlidir. Avukat Esra Polat Tekin Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızdan doğum yardımının ne olduğundan, doğum yardımının nasıl alındığından ve doğum yardımının ne kadar olduğu konularından bahsedeceğiz.

Doğum Parası Nedir?

Doğum parası, Türk vatandaşları ile Mavi kart sahiplerine verilir. Annenin veya babanın veyahut her ikisinin de Türk vatandaşı ya da Mavi kart sahibi olması gerekmektedir. Doğum yardımı; doğum sonrası kişiye verilen belli bir ödemeyi kapsamaktadır. Ancak doğum yardımından yararlanabilecek kişiler yalnızca Türk vatandaşları ve Mavi Kart sahipleridir. Hem anne hem de baba Türk vatandaşı ya da Mavi Kart sahibi olabileceği gibi anne ya da babadan birinin de Türk vatandaşı ya da Mavi Kart sahibi olması yeterlidir. Ayrıca doğum yardımından yararlanacak kişiler için bebeğin sağ doğma şartı getirilmiştir. Doğum 01.01.2025 tarihinden sonra gerçekleşmelidir. Doğum yardımından yararlanmak için gereken şartlar şu şekilde sıralanabilir:

• Annenin ya da babanın Türk vatandaşı ya da mavi kart sahibi olması gerekir.
• Anne ve babanın her ikisi de Türk vatandaşı veya mavi kart sahibi olabilir.
• Çocuğun sağ doğmuş olması gerekir.
• Çocuğun doğum tarihinin 01.01.2025 tarihi ve sonrası olması gerekir.
• Çocuğun Kimlik Paylaşım Sistemi’ne kaydı yapılır.
• Doğum Yardımı Başvuru dilekçesi eksiksiz olarak doldurulur ve imzalanır.
• Yalnızca aşağıda belirlenen başvuru yerlerine başvuru yapılabilir.

Bahse konu çocukların o ailedeki sıralamasına göre ödeme tutarları değişebilmektedir. Örneğin: annenin hâlihazırda 1 çocuğunun bulunması ve 01.01.2025 tarihi sonrasında üçüz çocuklar dünyaya getirmesi durumunda söz konusu ödeme tutarları üçüzlerinden biri için aylık 1.500 TL diğerleri için aylık 5.000 TL olarak hesaplanacaktır. Başvurular Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne ya da Sosyal Hizmetler Merkezleri’ne yapılabileceği gibi kişinin çalıştığı kuruma da müracaat yoluyla yapılabilir. Başvuru kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacaksa, eşlerden birinin kurumda çalışıyor olması yeterlidir. Dolayısıyla baba memur ise çalıştığı kuruma başvuru yaparak doğum yardımından yararlanabilir.

Doğum Yardımı Başvurusu Nasıl Yapılır?

Doğum yardımı, doğum yapan her annenin veya babanın faydalanabileceği bir yardım ödeneğidir. Yeni doğan her çocuk için verilen doğum parası, genellikle anne üzerinden ödenir. Bu ödeneğin hem işveren hem de devlet tarafından verilen türleri mevcuttur. İşveren tarafından ödenen doğum yardımlarıyla ilgili yasal bir standart yoktur. Fakat Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından ödenen doğum yardımları için birçok şart ve sınır belirlenmiş durumdadır. Çocuğun kimliği çıkarılırken devlet tarafından anneye yapılır.

Asgari ücretteki yüzde 27’lik artış sonrası SGK analık ödeneği (doğum rapor parası) 112 gün için 82.208 TL’ye çıktı.

Doğum yardımı için başvuru yapılırken öncelikle çocuğun sağ doğması gerekir. Ardından çocuk için bulundukları yerdeki nüfus müdürlüğünde Kimlik Paylaşım Sistemi’ne kayıt yaptırılır. Ardından Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın resmi sitesinde yer alan Doğum Yardımı Başvuru Dilekçesi eksiksiz bir şekilde doldurulur. İmzalandıktan sonra da kişi şahsen bu dilekçeyi verebileceği gibi iadeli taahhütlü posta ile ya da kargo aracılığı ile yapabilir.

Başvurular, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne ya da Sosyal Hizmetler Merkezleri’ne yapılır. Ancak kişi kamu kurum ve kuruluşlarında çalışıyorsa, çalıştığı kuruma da başvuru yapabilir. Yurtdışında yaşayan aileler de doğum yardımına başvuru yapabilir. Başvuruları bulundukları ülkedeki Büyükelçilik ya da Konsolosluklar tarafından alınmaktadır. Ancak yurtdışında yaşamalarına rağmen Türkiye’ye geldikleri zaman da herhangi bir yerdeki Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’ne ya da Sosyal Hizmet Merkezi’ne başvuru yapabilirler.

Doğum Yardımı Ne Kadar? Nasıl Alınır?

1 Ocak 2025 itibarıyla doğan ilk çocuğa 5 bin lira tutarında tek seferlik, ikinci çocuğa aylık 1500 lira, üç ve sonraki çocuklar için aylık 5 bin lira destek verilir. Doğum yardımı başvurusu anne ya da babanın sağ ve Türk vatandaşı veya Mavi Kart sahibi olması halinde anne üzerinden yapılmaktadır. Ancak bu durumun istisnası vardır ki o da annenin vefat etmesi ve Türk vatandaşı/Mavi Kart sahibi olmamasıdır. Eğer anne Türk vatandaşı ya da Mavi Kart sahibi değilse veyahut anne vefat etmişse doğum yardımından yine de yararlanılır. Ancak bu durumda başvurular vefat eden anne üzerinden değil sağ olan baba üzerinden yapılır. Çocuğun kimliği çıkarılırken devlet tarafından anneye yapılır.

Asgari ücretteki yüzde 27’lik artış sonrası SGK analık ödeneği (doğum rapor parası) 112 gün için 82.208 TL’ye çıktı.

Bunun dışında çocuğun sağ doğma şartı arandığı için anne hamile iken doğum yardımından yararlanamaz. Yararlanmak için çocuğun sağ doğması ve Kimlik Paylaşım Sistemi’ne kayıtlı olması gerekir. Doğum yardımı başvuru yapıldıktan sonra DYS adı verilen Doğum Yardımı Sistemi’ne girilir. Girişin yapıldığı ayı takip eden ay içerisinde de kişiye ödeme yapılır. Yardım tutarı; PTT şubelerine kimlik gösterilmesi ile alınabilir. Doğum yardımının tutarı da birinci çocuk, ikinci çocuk ve üçüncü ile sonraki çocuklar olarak farklı tutarlarda belirlenmiştir. Ödeme tek seferlik yapılır ve her çocuk için aşağıda yer alan tutarlar ödenir:

• 1. çocuk için tek seferlik 5.000 TL,
• 2. çocuk için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 1.500 TL,
• 3 ve üzeri çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 5.000 TL tutarında düzenli doğum yardımı yapılmaktadır.

Evlat Edinilen Çocuk İçin Doğum Yardımı Alınır Mı?

Bir kişi 15.05.2015 tarihi ve sonrasında doğan bir çocuğu evlat edinebilir. Bu evlat edinilen çocuktan önce bir Doğum yardımı alındıysa kişiye tekrar ödeme yapılmaz. Ancak Doğum Yardımı Sistemi’nde görüleceği üzere evlat edinmeden önce bir doğum yardımı alınmadıysa başvurulması halinde evlat edinilen çocuk için de doğum yardımından yararlanılabilir. Yani evlat edinilen çocuk için ayrıca ödeme yapılmaz.

Evlat edinilen çocuklar için ayrıca ödeme yapılmasa da ödeme miktarı belirlenirken dikkate alınır. Yani ödeme yapılırken esas çocuk sırası tespit edilirken dikkate alınır. 15.05.2015 tarihinden önce çocuk evlat edinildiyse ve 15.05.2015 tarihinden sonra bir çocuk doğduysa yeni doğan çocuk için doğum yardımından yararlanılabilir. Yani yeni doğan çocuk evlat edinen çocuk dışında ailenin ilk çocuğu olsa da evlat edinilen çocuk 1. Çocuk yeni doğan çocuk da 2. Çocuk olarak sayılacaktır.

Doğum Yardımı Hakkında Bilinmesi Gereken Diğer Hususlar

Doğum yardımı için mevzuatta herhangi bir süre sınırlaması şu an için getirilmemiştir. Bunun dışında Doğum Yardımı uygulamasına benzeyen Şartlı Gebelik Yardımı olarak bir yardım programı daha vardır. Ancak bu iki program birbirinden farklı olduğundan, öncesinde Şartlı Gebelik Yardımı alan bir kişi sonrasında Doğum Yardımından yararlanabilir. Bunun dışında Doğum yardımı tek seferlik bir yardım türü olup her ay olacak şekilde ödeme yapılmaz.

Doğum yardımının hacze konu olması mümkün değildir. Ödenecek tutar sabit olup kesintiye ya da vergiye tabi olmadan ödeme yapılır. Ayrıca bir kişinin ilk evliliğinden çocuğu olması halinde, yeni bir evlilik yapmış olabilir. Bu yeni evlilikte doğan çocuk ilk çocuk sayılmaz ve önceki evlilikte doğan çocuklar sıraya konulur. Örneğin ilk evliliğinde 1 çocuğu olan bir kişinin ikinci evliliğinde doğan çocuğu 2. Çocuk olarak değerlendirilir ve 2. çocuk için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 1.500 TL ödenir.

Bu durumda önemli olan nokta başvurunun kimin üzerinden yapılacağıdır. Eğer başvuru önceki evliliği yapan kişi üzerinden yapılıyorsa ve önceki evliliğinden çocuğu bulunuyorsa yeni doğan çocuk 2. Çocuk olarak değerlendirme yapılacakken, başvuru daha önce evlenmeyen ve çocuğu olmayan kişi üzerinden yapılıyorsa yeni doğan çocuk, 1. Çocuk olarak değerlendirilir. Doğum yardımı PTT aracılığı ile alındığından, ödeme PTT’ye yapıldıktan sonra 1 yıl içerisinde kişi T.C. kimlik kartını ya da Mavi Kartını göstererek yardımı almalıdır. Aksi takdirde yardım tutarı iade edilir.

SGK Doğum Parası Sorgulama

Doğum parası sorgulama işlemleri E devlet üzerinden yapılabilir. E devlet üzerinden https://www.turkiye.gov.tr/ashb-dogum-yardimi-basvuru-sonucu-sorgulama tıklayarak doğum yardımı çıkıp çıkmadığını sorgulayabilirsiniz. Doğum Yardımı başvurusu, canlı doğumun gerçekleşmesinin ardından ilgili nüfus müdürlüğünde çocuğun Kimlik Paylaşım Sisteminde (KPS) kayıt işlemi yapıldıktan sonra “Doğum Yardımı Başvuru Dilekçesinin” eksiksiz olarak doldurulması ve imzalanmasının ardından şahsen, iadeli taahhütlü posta veya kargo yoluyla yapılır. Başvurular, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri ya da Sosyal Hizmet Merkezlerine yapılır.

Her ne statüde olursa olsun (hizmet alımı yoluyla istihdam edilenler dâhil) kamu kurum ve kuruluşlarınca istihdam edilen personel çalıştığı kuruma başvurur. Yurtdışında yaşayanların başvuruları ise Büyükelçilik ve Konsolosluklarca alınır. Yurtdışında yaşayanların Türkiye’de bulunmaları halinde ise herhangi bir Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ya da Sosyal Hizmet Merkezine başvurmaları mümkündür. Çocuğun kimliği çıkarılırken devlet tarafından anneye yapılır. Doğum parası 2026 yılı için Asgari ücretteki yüzde 27’lik artış sonrası SGK analık ödeneği (doğum rapor parası) 112 gün için 82.208 TL’ye çıktı.