Eşlerden Biri Boşanmak İstemezse Ne Olur?

Taraflardan biri boşanmak istiyor diğer taraf istemiyorsa hep şu soru akla gelir: “eşlerden biri boşanmak istemezse ne olur? Eşlerin, çoğu zaman aynı fikirde olması ve anlaşma yolu ile boşanma davası açması mümkün olmamaktadır. Bu durumda boşanmak isteyen eş, pratikte “çekişmeli” olarak adlandırılan ve anlaşmalı boşanma davası dışında kalan gerek genel gerekse de özel sebepler ile dava açabilir. Burada önemli olan husus kusurdur. Zira evlilik birliğinin sarsılması/şiddetli geçimsizliğe dayalı boşanma davasında kural olarak her iki eşinde dava açmaya hakkı var olsa da şiddetli geçimsizliğe neden olan olaylarda daha fazla kusurlu olan eşin açtığı boşanma davasına davalı eşin itiraz hakkı mevcuttur.

Bu nedenle daha fazla kusurlu eşin açtığı evlilik birliğinin sarsılması/şiddetli geçimsizliğe dayalı boşanma davasında, davalı eş Türk Medeni Kanunun 166/II. maddesine dayanıp itirazda bulunarak davayı önleyebilir. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir. (TMK. m.166/II)

Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğinin temelinden sarsılması durumunda boşanmayı düzenlerken, taraflardan yalnızca birinin talebini yeterli görmektedir. Peki, bir taraf boşanmak istemezse ne olur? Bu soru, pek çok çiftin zihninde yer eden ve hukuki süreci merak konusu yapan bir durumdur. Genel kanının aksine, evlilik sözleşmesi tek taraflı bir iradeyle sonlandırılamaz diye bir kural yoktur. Türk hukuk sisteminde “evlilik” iki kişiyle kurulsa da, “boşanma” davası tek taraflı bir iradeyle açılabilir. Yani, eşlerden biri boşanma kararı aldıysa ve diğer eş buna şiddetle karşı çıkıyorsa dahi, hukuk yolu kapalı değildir. Burada belirleyici olan, boşanma talebinin hukuki dayanağıdır. Peki, tam olarak bir taraf boşanmak istemezse ne olur? Bu durumda boşanma davası, “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” gibi geniş bir gerekçeye dayandırılabilir. Bu madde, hakime, evlilik birliğinin artık sürdürülemez olduğuna kanaat getirmesi halinde, sadece bir tarafın talebiyle bile boşanmaya hükmetme yetkisi verir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 27.03.2024 T. 2013-23060/7277 kararında “Mahkemenin sabit kabul ettiği olaylara göre, davacının ağır kusurlu olduğu doğrudur. Davacının kusuru daha ağır ise davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir (TMK. m.166/2). Davalı, davaya itiraz etmiştir. Evden kovulmasına karşın, terk etmek istememiş, kayınvalidesinin evine sığınmıştır. Kocasının ağır kusurlu tutum ve davranışlarına rağmen çocukların geleceğini düşünerek evlilik birliğinin devamı için bu kusurlu tutum ve davranışlara katlanma yönünde bir tavır göstermiştir. Davaya itirazının, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu kabule yeterli bir delil ve olgu dosyada bulunmamaktadır. Aksine itirazı, hakkın kötüye kullanılması olarak nitelendirilemeyecek deliller mevcuttur. Tarafların ergin olmayan ilk ve orta öğretim çağında çocuklarının bulunduğu da dikkate alındığında evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer yarar bulunmaktadır. Öyleyse davanın reddi gerekirken, yetersiz gerekçe ile tarafların boşanmalarına karar verilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.” Şeklinde karara hükmetmiştir.

Kadın Boşanmak İstemezse Ne Olur? Erkek Boşanmak İstemezse Ne Olur?

Evlilik birliğini iki eş birlikte sonlandırmak isteyebileceği gibi eşlerden yalnızca bir tanesi de sonlandırmak isteyebilir. İki eş de boşanmak istiyorsa açılacak dava anlaşmalı boşanma davası olacaktır. Eşlerden bir tanesi boşanmak istemiyorsa ne olacaktır? Eşlerden biri boşanmak istemiyorsa boşanmak isteyen eş çekişmeli boşanma davası açmalıdır. Kadın boşanmak istemezse ya da erkek boşanmak istemezse anlaşmalı boşanma davası değil çekişmeli boşanma davası açılmalıdır.

Karım boşanmak istemiyor ne yapmalıyım, eşim boşanmak istemiyor ne yapmalıyım gibi sorular sıklıkla karşılaştığımız sorulardandır. Toplumda kadın boşanmak istemezse boşanma kararı verilmediği yönünde oldukça yanlış bir bilgi vardır. Kadın boşanmak istemese bile şartlar oluşması halinde boşanma kararı verilebilir.

Erkeğin boşanmak istememesi durumunda aynıdır. Genel olarak eşlerden bir tanesi boşanmak istemez ise çekişmeli boşanma davası açılmalıdır. Eşlerden birinin boşanma isteği, Türk Medeni Kanunu’nun “Evlilik Birliğinin Sarsılması” başlıklı 166. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış ise eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yani, eşlerden biri boşanmak istemezse dahi, diğer eş, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını iddia ederek mahkemeye başvurabilir. Mahkeme, davacı eşin iddialarını inceleyerek evlilik birliğinin gerçekten sarsılıp sarsılmadığını değerlendirir ve buna göre bir karar verir. Eğer mahkeme, evlilik birliğinin sarsıldığına kanaat getirirse, eşlerden birinin itirazı olmasına rağmen boşanma kararı verebilir. Bu süreçte, eşlerin ve varsa çocukların menfaatleri gözetilir ve boşanmanın sonuçlarına ilişkin düzenlemeler yapılır.

Bir taraf (davacı) boşanmak isterken karşı tarafın (davalı) boşanmak istememesi söz konusu olabilmektedir. Bir tarafın boşanmak istememesi durumunda sırf bu sebeple boşanma davası reddedilmeyecektir. Burada mahkeme tarafından yargılama yapılarak karar verilecektir. Boşanmak isteyen taraf delillerini sunar, iddialarını ispatlar ve mahkemece davası kabul edilirse taraflar boşanacaktır. Yani yalnızca bir tarafın boşanmak istememesi tek başına ret sebebi olmayacaktır. Eşlerden biri boşanmak istemezse çekişmeli boşanma davası olarak dava görülecektir. Bu durum bazen yalnızca boşanma davası süresinin uzamasına sebep olacaktır.

Boşanma Davasında Eşlerden Biri Boşanmak İstemezse Ne Olur?

Boşanma davası tür olarak çekişmeli boşanma davası ve anlaşmalı boşanma davası olarak ikiye ayrılmaktadır. Kadının boşanmak istediği ancak erkeğin boşanmak istemediği durumda kadının açacağı boşanma davasının türü çekişmeli boşanma davası olacaktır. Kadın çekişmeli boşanma davası açarsa erkek kabul etmezse bu durumun hakim tarafından hiçbir hukuki bağlayıcılığı yoktur. Çekişmeli boşanma davasında önem arz eden temel unsur kadının TMK’da sayılmış olan boşanma sebeplerinden birinin varlığını ve erkeğin kusurunu ispat edebilmesidir.

TMK’da sayılan boşanma sebeplerinden birinin varlığı ve erkeğin kusuru kadın tarafından ispat edilebildiği takdirde erkek boşanmak istemese bile hakim boşanma kararı verecektir. Bu sebeple kadın boşanma davası açarsa erkek kabul etmezse ne olur? sorusuna vereceğimiz cevap; boşanma sebeplerinin varlığı ve erkeğin kusuru boşanma davası sürecinde kadın tarafından ispat edildiği takdirde erkek boşanmak istemese dahi hakim boşanma kararı verecektir.

Eşlerden birinin boşanmak istememesi halinde mahkeme davayı reddetmez, yargılama sonucuna göre karar verir. Burada boşanmak isteyen ve haklı sebebi olan kadın ya da erkek eş, haklılığını ispatlamalıdır. Örneğin, diğer eşin kendisini aldattığını, şiddet uyguladığını, kendisine karşı aile birlikteliğine aykırı davranışlar sergilediğini iddia ederek, bu durumları tanık dahil her türlü delille ispat etmelidir. Mahkeme hakimi, eşin iddiasını ispatlaması halinde, diğer eş istemese dahi boşanmaya karar verecektir.

Eşlerden birinin boşanmayı reddetmesi durumunda, çekişmeli boşanma davası açılması gereklidir. Bu davalar, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı için mahkeme huzurunda delillerin ve tanık beyanlarının değerlendirilmesini gerektirir. Davacı tarafın, boşanma sebebini kanıtlaması beklenir.