İdari Yargıda Bağlantı

İdari yargıda bağlantılı davalar aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini de etkileyeceği davalardır. İdare mahkemeleri vergi mahkemeleri ya da Danıştay ya da birden fazla idare-vergi mahkemelerine açılan davalarda bağlantı olduğu takdirde tarafların talebi ya da doğrudan mahkeme tarafından bağlantı kararı verilebilir.

Bu davalarda Danıştay’da olan bir dosya varsa dava doğrudan Danıştay’da görülür. Bununla birlikte farklı bölge idare mahkemelerinde bulunan dosyaların bağlantılı olduğu kanısına varıldığı takdirde yine dosya Danıştay’a gönderilecektir. Ancak aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde olan dosyalar o Bölge İdare Mahkemesine gönderilecektir. Avukat Esra Polat Tekin Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda idari yargıda bağlantıdan bahsedeceğiz.

İdari Yargıda Bağlantı Olmasının Şartları

İdari yargıda bağlantının kabul edilmesi için birtakım şartların gerçekleşmesi gerekir. Bu şartlarda kanunun aradığı şartlar ve içtihat ile gelen şartlar olarak ikiye ayrılır. Kanunun aradığı şartlardan birisi davaların aynı maddi sebepten doğmasıdır. Bununla birlikte davaların aynı hukuki sebepten doğması da mümkündür. Ayrıca davalardan birinde verilecek hükmün diğer davayı da etkiler nitelikte olması gerekir.

İçtihatla getirilen şartlara gelecek olursak bunlardan birisi idari davaya konu olan işlemlerin aynı yargı yerinin görevinde bulunması gerekir. Ayrıca davalarda farklı idare mahkemelerinin yetkisinde olması da gerekir. Bununla birlikte davalar aynı yargılama aşamasında olmalı yani birisi temyiz birisi istinaf aşamasında olmamalıdır. Davaların temyiz mercileri de aynı yer olmalı ve davalar da derdest olmalıdır. Son olarak dava dosyalarının inceleme aşamasında hazır bulunması gerekir. Dolayısıyla idari yargıda bağlantı için istenen şartlar şu şekildedir:

• Davalar aynı maddi sebepten doğmalıdır.
• Davalar aynı hukuki sebepten doğmalıdır.
• Davalardan birinde verilecek hükmün diğer davayı da etkiler nitelikte olmalıdır.
• Davaya konu olan işlemlerin aynı yargı yerinin görevinde bulunması gerekir.
• Davalarda farklı idare mahkemelerinin yetkisinde olması gerekir.
• Davalar aynı yargılama aşamasında olmalıdır.
• Davaların temyiz mercileri de aynı yer olmalıdır.
• Davalar derdest olmalıdır.
• Dava dosyalarının inceleme aşamasında hazır bulunması gerekir.

İdari Yargıda Bağlantının Aşamaları Nedir?

İdari yargıda bağlantı öncelikle tespit edilmelidir. Tespit aşaması tarafların talebi ile gerçekleşebileceği gibi mahkeme tarafından resen de belirlenebilir. Ardından bağlantının incelenmesi aşamasına geçilir. Bu aşamada bağlantılı davaların çözülmesi için mahkeme belirlenir ve gerekli görünen mahkemeye dosya gönderilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 41. Maddesine göre bağlantının mahkemelerce kabul edilmemesi de mümkündür.

Bağlantının kabul edilmemesi halinde verilen ara karar taraflara tebliğ edilir ve tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde başvuruda bulunulur. Başvurular aynı yargı çevresi içerisindeki mahkemeler için o yerdeki bölge idare mahkemesine, diğer davalar için Danıştay’a yapılır. Başvuru yapıldıktan sonra dosya Bölge İdare Mahkemesi veya Danıştay tarafından 2577 sayılı İYUK madde 39 ve 40 hükümlerine göre incelenir.

Bağlantının Danıştay Tarafından İncelenmesi

Bağlantının Danıştay veya Bölge İdare Mahkemesi’nce incelenmesi mümkündür. Danıştay tarafından incelenmesi halinde dava konusu uyuşmazlığı inceleme yetkisi olan daire tarafından öncelikle – ivedilikle dosya incelenir ve karara bağlanır. Danıştay tarafından verilen kararda bağlantının bulunduğuna karar verilmesi halinde bazı durumlar ortaya çıkmaktadır.

Davalardan birisi Danıştay’da açıldıysa dosya tamamen Danıştay’da görülür. Söz konusu durum mahkeme ve taraflara da bildirilir. Davaların çözülmesi ayrı bölge idare mahkemesi yargı çevresindeki idare ve vergi mahkemelerinin görevine giren uyuşmazlıklarla ilgili ise Danıştay yetkili mahkemeyi belirleyecektir. Bu belirlenen mahkeme ve diğer mahkemelere durum bildirildikten sonra ilgililere de bildirim yapılacaktır. Son olarak Danıştay tarafından verilen karar bağlantı olmadığı yönünde ise dosyalar mahkemelere geri gönderilecektir.

Bağlantının Bölge İdare Mahkemesi Tarafından İncelenmesi

Bağlantının Bölge İdare Mahkemeleri tarafından incelenmesi için dosyaların öncelikle ve ivedilikle heyet önüne getirilmesi gerekir. Heyet bu işi ivedilikle yapar ve kararını verir. Bölge idare mahkemeleri tarafından verilen kararlar bağlantının olmadığı yönünde ise yetkili mahkemeye dosya gönderilir. Söz konusu kararın içerisinde bu yetkili mahkeme de belirtilir. Bu durum mahkemeler ve ilgililere de bildirilir.

Bölge idare mahkemesi tarafından verilen kararlarda bağlantı bulunmuyorsa dosyalar ilgili mahkemesine geri gönderilecektir. Bu durum Danıştay’da incelenen dosyalarda da mevcuttur. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 39 ve 40. Maddelerinde dosyaların Danıştay ve bölge idare mahkemelerinde bağlantı durumunda yapılan incelemesi açıklanmıştır.

Bağlantı Durumunda Usulü İşlemlerin Durması

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 42. maddesine göre bağlantı varlığı halinde idare ve vergi mahkemeleri tarafından ya da itiraz üzerine bölge idare mahkemesi ve Danıştay tarafından inceleme yapılırken karar verilene dek usule ilişkin işlemler de durmaktadır. Bağlantıya ilişkin işlemler sonuçlandırıldıktan sonra davalara bakmakla yetkili mahkeme ya da Danıştay davalara bakmaya kaldığı yerden devam edecektir.

Yasada usule ilişkin işlemlerin başlama zamanına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Yasaya göre işlemler sonuçlandırıldıktan sonra mahkemenin kaldığı yerden yargılamaya devam edeceği hüküm olarak yer almıştır. Bağlantının bulunup bulunmadığını tespit eden bölge idare mahkemeleri ve Danıştay tarafından bu yönde verilecek kararlar da kesindir.