Oda ve Borsaların Verdiği Disiplin ve Para Cezalarına İtiraz

2 Mart 2005 tarihli 25743 sayılı resmi gazete yayınlanan ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu kapsamında “Oda ve Borsa Üyelerine Verilecek Disiplin Ve Para Cezaları İle Disiplin Kurulu Ve Yüksek Disiplin Kurulu Hakkında Yönetmeliği” düzenlenmiştir. İlgili yönetmelik kapsamında oda ve borsaların verdiği disiplin ve para cezalarına itiraz hakkı düzenlenmiştir.

Bununla birlikte yine aynı yönetmelikte Oda Ve Borsa Üyelerine Verilecek Disiplin Ve Para Cezalarının hangi nedenlere dayandırılabileceği düzenlenmiştir. Kişi hakkında verilen cezaya temel alınan nedenin ilgili yönetmelik düzenlemeleri kapsamı dışında kalması durumunda hakkı ihlal edilen kişi itirazda bulunabilmektedir. Avukat Esra Polat Tekin Hukuk ve Danışmanlık olarak bu makalemizde “oda ve borsaların verdiği disiplin ve para cezalarına itiraz” yolundan bahsedeceğiz.

Oda ve Borsaların Verdiği Disiplin Cezaları ve Nedenleri

Bununla birlikte yine aynı yönetmelikte Oda Ve Borsa Üyelerine Verilecek Disiplin Ve Para Cezalarının hangi nedenlere dayandırılabileceği düzenlenmiştir. Kişi hakkında verilen cezaya temel alınan nedenin ilgili yönetmelik düzenlemeleri kapsamı dışında kalması durumunda hakkı ihlal edilen kişi itirazda bulunabilmektedir. İlgili yönetmeliğin 5.maddesinde disiplin cezası gerektiren haller düzenleme alanı bulmuştur.

• Uyarma Cezası Gerektiren Haller:

1. Meslek şeref ve haysiyetine uygun düşmeyen tavır ve hareketlerde bulunmak,
2. Üyelik görev ve sorumlulukları ile ilgili yönetim kurulunca yapılan davet ve talebin gereğini mazeretsiz olarak yerine getirmemek,
3. Üyesi olduğu odanın, borsanın veya Birliğin itibarını zedeleyici sözler sarf etmek,
4. Müşterisi veya iş sahipleri ile olan ilişkilerinde terbiye ve nezakete aykırı davranışta bulunmak,
5. İlgili mevzuatta uyarma cezası ile cezalandırılması öngörülen fiil ve hallerde bulunmak.

• Kınama Cezası Gerektiren Haller:

1. Üyesi olduğu odanın, borsanın veya Birliğin itibarını zedeleyici asılsız yayında veya eylem ve işlemde bulunmak,
2. Müşterisine veya iş sahiplerine karşı taahhütlerini yerine getirmemek,
3. İş ilişkisinde bulunduğu kimseler hakkında haksız ithamda bulunmak,
4. Satışa arz olunan malların niteliği veya miktarı bakımından gerçeğe aykırı beyanda bulunmak,
5. Nizami olmayan ölçü ve tartı aletlerini bilerek kullanmak,
6. Uyarma cezası alan üyenin, iki yıl içinde aynı cezayı gerektirecek yeni bir davranışta bulunması,
7. Organ seçimlerinin düzen içinde ve sağlıklı biçimde yürütülmesi amacıyla, hakimin ve/veya seçim sandık kurulunun aldığı tedbirlere uymamak,
8. Mal ve hizmetlere ilişkin azami fiyat tarifelerini bulundurulması gerekli yerlerde bulundurmamak veya bu tarifelere uymamak,
9. İlgili mevzuatta kınama cezası ile cezalandırılması öngörülen fiil ve hallerde bulunmak.

• Üyelikten Geçici Çıkarma Gerektiren Haller:

1. Kınama cezası alan üyenin, beş yıl içinde aynı cezayı gerektirecek yeni bir davranışta bulunması,
2. İlgili mevzuatta üyelikten geçici çıkarma cezası ile cezalandırılması öngörülen fiil ve hallerde bulunulması.

• Üyelikten Uzun Süreli Çıkarma Gerektiren Haller:

1. Üyelikten geçici çıkarma cezası alan üyenin, üç yıl içinde kınama cezasını gerektirecek yeni bir davranışta bulunması,
2. İlgili mevzuatta üyelikten uzun süreli çıkarma cezası ile cezalandırılması öngörülen fiil ve hallerde bulunulması.

Oda ve Borsaların Vermiş Olduğu Disiplin Cezalarına İtiraz ve Dava Yolu

Oda ve Borsa Üyelerine Verilecek Disiplin Cezalarına karşı “Oda ve Borsa Üyelerine Verilecek Disiplin Ve Para Cezaları İle Disiplin Kurulu Ve Yüksek Disiplin Kurulu Hakkında Yönetmeliği” kapsamında itirazda bulunmak mümkündür. Bu noktada izlenmesi gereken itiraz yolu prosedürü yönetmeliğin 14. maddesine göre şöyledir;

• İlgililer, disiplin kurulunun veya meclisin disiplin cezası verilmemesine ilişkin kararları ile meclis tarafından verilen uyarma cezası dışındaki disiplin cezalarına karşı tebellüğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edebilir.
• Postada geçen süreler itiraz süresine dâhil edilmez. İtirazlar bir dilekçeyle yapılır.
• İtiraz edenin kimliği, adresi ve imzası bulunmayan dilekçeler işleme konulmaz.
• Disiplin kurulunun disiplin cezası verilmemesine ilişkin kararına karşı yapılan itiraz üzerine, Yüksek Disiplin Kurulu tarafından alınan karar; ceza verilmesine gerek bulunmadığına ilişkin ise itirazda bulunana, ceza verilmesinin gerektiğine ilişkin ise disiplin kuruluna bildirilir.
• Disiplin kurulu, alacağı bir karar ile Yüksek Disiplin Kurulunun bu kararını bildirim tarihinden itibaren on gün içinde meclise havale eder. Havale işlemi ile havale üzerine meclis tarafından verilecek karar hakkında sırasıyla bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına ve 12 nci maddesinin birinci fıkrasına göre işlem yapılır.
• Meclisin disiplin cezası verilmemesine ilişkin kararlarına ve meclis tarafından verilen uyarma cezası dışındaki disiplin cezalarına karşı yapılan itiraz üzerine, Yüksek Disiplin Kurulu, uygun görmediği meclis kararlarını kaldırarak işin esası hakkında karar verebilir veya verilmiş olan kararı düzelterek veya düzeltmeksizin onaylayabilir.
• İlgililer, meclis tarafından verilen disiplin cezalarına ve itiraz üzerine Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilen kararlara karşı tebellüğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idari yargı yoluna başvurabilir. İdari yargı yoluna başvurulması verilen disiplin cezasının uygulanmasını durdurmaz.

Oda ve Borsaların Verdiği Para Cezaları Gerektiren Haller

Oda ve Borsalar Meclisi, belirli durumların varlığı söz konusu olduğunda para cezası uygulanmasına karar verebilir. Ancak, bu kararın alınabilmesi için öncelikle disiplin kurulunun yukarıda açıklanan disiplin cezası süreci çerçevesinde bir inceleme gerçekleştirmesi gerekmektedir. Bu inceleme sürecinde, üyenin savunma hakkını kullanabilmesi için en az 10 gün süre tanınmalıdır. Aksi takdirde, para cezası uygulanması mümkün değildir. Para cezasını gerektiren durumlar ise aşağıda sıralanmıştır. İlgili yönetmeliğin 17. maddesine göre;

• Mevzuata uygun olarak kayıt ve tescil muamelelerini yaptırmamak veya tescil ve ilanı gerekli değişiklikleri bildirmemek,
• Yetkili organlarca ve Sigorta Acenteleri İcra Komitesi ile Sigorta Eksperleri İcra Komitesince alınan kararlara riayet etmemek,
• İmalatta, mal ve hizmet arzında sağlık kurallarına uymamak, ölçü ve tartı aletlerini hileli bir şekilde kullanmak, hileli, karışık veya standartlara aykırı ve kalitesiz mal imal etmek ve satmak.

Oda ve Borsaların Vermiş Olduğu Para Cezalarına İtiraz ve Dava Yolu

İlgili yönetmeliğin 23.madddesine göre oda ve borsalarca verilen para cezalarına karşı itiraz yoluna başvurulması mümkündür. Bu kapsamda Disiplin kurulunun para cezası verilmemesine ilişkin kararına karşı tebellüğ tarihinden itibaren on beş gün içinde meclise itiraz edilebilmektedir. Meclisin para cezası verilmemesine ilişkin kararı kesin olup, bu karara karşı idare mahkemesine itiraz edilmesi ise mümkün olmamaktadır.

Meclis tarafından verilen para cezalarına karşı ise tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İdare mahkemesine itiraz, verilen idari para cezasının uygulanmasını durdurmaz.