Taklit/Çakma Ürün Satma Suçu ve Cezası

Taklit/Çakma ürün satmak suçtur. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. m. göre cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Taklit ürün satma suçu, marka hakkının ihlal edilmesi ile gerçekleştirilen markanın taklidinin üretilmesi ve menfaat-haksız kazanç elde etmek için satışı ile gerçekleşir. Buna sahte, replika, imitasyon ürünlerin satışı dahildir. Sahte / çakma / taklit / replika / imitasyon ürünlerin kişiler tarafından menfaat elde etmek için satılması marka hakkına tecavüz suçunu oluşturur. Aynı zamanda tescili bulunan markaların bu şekilde kopyalanması ya da marka sahibinin izni olmaksızın üretilmesi hapis cezası gibi yaptırımlara da tabi tutabiliyor.

Kişilerin yalnızca taklit/çakma ürünü üretmesi değil aynı zamanda satması, dağıtması hatta ticari amaçla bulundurması dahi suçtur. Çakma ürünlerin satılmasını bilmemek ise kişileri bu suçtan ve cezasından kurtarmayacaktır. Avukat Esra Polat Tekin Hukuk ve Danışmanlık olarak bu yazımızda taklit / çakma ürün satma suçundan ve cezasından bahsedeceğiz.

Taklit Ürün Nedir?

Taklit ürün, orijinal bir ürünün çakmasının üretilmesidir. Marka sahibinin orijinal ürünü gibi görünen bu taklit ürünler tüketicileri de yanıltır. Taklit ürün üzerinde orijinal markanın logo ya da tanımlayıcı özellikleri de bulunmaktadır. Bu nedenle orijinal üründen ayırt edilmesi mümkün değildir. Ürünlerin bu şekilde replikalarının üretilmesi piyasaya orijinaline benzeyen ürünün daha uygun fiyatla satılması için sunulması nedeniyledir.

Taklit ve orijinal ürünün birbirinden ayrılması da çoğu zaman mümkün değildir. Bu tür ürünlerin üretilmesi ve piyasaya sunulması marka hakkına tecavüz suçunu oluşturur. Aynı zamanda suçu işleyen kişilere de yasal yaptırımlar uygulanır. Uluslararası Taklitle Mücadele Komisyonu adı verilen komisyon tarafından, taklitler, marka sahibinin bilgisi dışında üretilen ürünlerin aynı zamanda dağıtılması suç olarak kabul edilir.

Marka Hakkına Tecavüz Suçu ve Cezası Nedir?

Marka hakkında tecavüz suçu, başkasının tescilini aldığı bir markanın hukuka aykırı olarak yetkisiz bir şekilde kullanılması ile oluşan, ceza hukuku açısından yaptırımlara tabi tutulan suç türüdür. Suçun oluşması için markanın tescilli olması ve fiilin kasten işlenmiş olması gerekir. Bununla birlikte suçun oluşması için seçimlik hareketlerden birisinin gerçekleşmesi de gerekir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. maddesinde düzenlenmekte olup, madde hükmü şu şekildedir:

Madde 30

(1) Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(2) Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(3) Yetkisi olmadığı hâlde başkasına ait marka hakkı üzerinde devretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

(4) Bu maddede yer alan suçların bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ayrıca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

(5) Bu maddede yer alan suçlardan dolayı cezaya hükmedebilmek için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır.

(6) Bu maddede yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

(7) Başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmiş malı, satışa arz eden veya satan kişinin bu malı nereden temin ettiğini bildirmesi ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallara elkonulmasını sağlaması hâlinde hakkında cezaya hükmolunmaz.

Yasa maddesine göre, bir başkasının marka hakkına tecavüz eden kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ve yirmi bin güne kadar adli para cezası verilir. Marka hakkına tecavüz suçunun faili herkes olabilir ancak mağduru yalnızca Türkiye’de tescil sahibi olan kişilerdir. Suç yalnızca kasten işlenebilir bu nedenle ihmali işlenmesi mümkün değildir.

Taklit Ürün Satma Suçu Cezası Nedir?

Marka hakkına tecavüz suçunun içerisinde markayı izinsiz kullanmak, markayı taklit etmek, markanın taklit ürününü satmak, ithalat ya da ihracat yapmak, depolamak ve bulundurmak seçimlik hareketleri bulunur. Markanın taklit edilmesi markanın aynısı ya da benzerini yetkisiz olarak üretmektir. Taklit ürün satma suçu da bu şekilde marka taklit ürünü üretildikten sonra satıldığında gerçekleşir.

6769 sayılı Fikri ve Sınai Mülkiyet Kanunu‘nun 30. maddesi ile kanun koyucu marka taklit suçunun cezasını şu şekilde öngörmüştür:

1. Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
2. Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
3. Yetkisi olmadığı hâlde başkasına ait marka hakkı üzerinde devretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Taklit ürün saçma suçunun cezası 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. Maddesinde düzenlenmiş olup, basit halinin cezası 20.000 güne kadar adli para cezası ve 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır. Suçun tüzel kişilik tarafından işlenmesi halinde tüzel kişilere ilişkin güvenlik tedbirleri uygulanır. Bu tedbirlere faaliyetten men ya da lisans iptali örnek verilebilir.

İnternet Ortamında Taklit Ürün Satma Suçu Cezası Nedir?

Marka hakkının ihlal edilmesi ile ortaya çıkan sahte ürün satma suçu yalnızca dükkanlarda ya da iş yerlerinde gerçekleşen fiilleri kapsamamaktadır. Aynı zamanda internet ortamında da taklit ürünlerin satışı suç olarak kabul edilmektedir. Marka hakkına tecavüz suçunu oluşturan bu suç aynı şekilde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 30. Maddesinde düzenlenmektedir. Taklit ürünlerin sosyal medya üzerinden satılması ya da online alışveriş sitelerinden satılması halinde kişiler şikayet haklarını kullanarak ilgili savcılığa ya da kolluk birimlerine şikâyette bulunabilir.

Savcılık ve kolluk birimi tarafından internet üzerinden işlenen suçlarda suçun kim tarafından işlendiğinin tespit edilmesi için açık kaynak araştırması yapılmalıdır. Ardından kimliği tespit edilen kişilerin ifadeleri alınarak yargılama süreci başlatılır. Kişilerin söz konusu suçu işlediği kanaatine varılırsa Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında kişiye ceza verilir.

A Kalite ve Taklit Ürün Satmak Suç Mu? Instagram Butikleri

Bir ürünün çakma olması demek marka hakkı sahibi tarafından onaylanmadan satılıyor olması demektir. Siz bir markayı birebir taklit ederek sattığı ürünlerin birebir aynısını satıyor ve bu markaya benzeyen logoları kullanıyorsanız marka tecavüzü suçunu işlediğiniz anlamına gelmektedir. Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

İnstagram’da bir başka markaya ait ürünleri izinsiz satmak suçtur. Örneğin bir İnstagram butiği düşünelim. Tamamen kadın çantaları satıyor. Bu butiğin adı X butiği olsun. X butiği sattığı çantaları eğer X markasını tescillediyse tamamen kendi markasıyla satabilir. Buna ek olarak dünyaca ünlü çanta markalarının birebir çakmasını satıyor. İşte bu durumda marka tecavüzü suçunu işler.

Birebir çakması değil ürünün orijinalini satıyor olsun. Bu durumda da eğer dünyaca ünlü markalardan lisans hakkı satın almadıysa yine marka tecavüzü gerçekleştirmektedir. Butiğinde hukuka uygun olarak dünyaca ünlü markaları satmanın tek yolu ya yetkili distribütörlerden bu markayı satın alacak ve fatura silsilesi olacak. Ya da bu markalardan lisans hakkı satın alacaktır.

İş Yerinde Taklit Ürün Tespit Edilen İşveren Ne Yapmalıdır?

İş yeri sahibinin ya da online mağaza sahibinin kendilerine gelen arama kararı ve el koyma kararının usulüne uygun bir şekilde yapılıp yapılmadığını incelemelidir. Bunun için marka patent alanında uzman bir avukatın görüşlerine de başvurulabilir. Kişiler hakkında yapılan arama ve el koyma tutanaklarının kolluk kuvvetleri tarafından yönetmeliğe uygun olarak yapılması gerekmektedir.

Ayrıca şikâyet dosyasına sunulan delillerin de aynı şekilde hukuka uygun olarak elde edilmesi gerekmektedir. Deliller içerisinde dosyaya sunulan faturalar, arama el koyma adresinin doğru olup olmadığı hususları incelenir. Ayrıca taklit markalı ürünün satışa arz edilip edilmediği de aynı şekilde tutanaklarda belirtilmelidir. Bununla birlikte kişinin inceleyeceği bir diğer husus da noter onayları ve marka sahibinin tescil süresidir.