Uyuşturucu Nasıl Tespit Edilir?

“Uyuşturucu nasıl tespit edilir?” sorusu son günlerde çok fazla sorulmaktadır. Günümüzde uyuşturucu maddeler, sadece bireyi değil toplumu da derinden etkileyen kritik bir sorundur. Bu nedenle uyuşturucu maddenin tespiti sağlık, adli süreçler ve kamu güvenliği bakımından önem teşkil eder. Uyuşturucu maddenin tespitinde kullanılan yöntemler; maddenin türüne, kullanım sıklığına ve sürece göre değişkenlik gösterebilir. Uyuşturucu maddenin tespit edilmesiyle birlikte hem tedavi süreçlerinde planlamalar yapılabilir hem de hukuki açıdan bazı değerlendirmelerin önünü açar. Uyuşturucu şu şekilde tespit edilir:

• Kan testi
• İdrar testi
• Saç testi
• Tükürük testi
• Ter testi

Uyuşturucu maddenin tespitinde en yaygın yöntem idrar analizidir. İdrar analizi genellikle kısa süreli kullanımları ortaya koyar. Ancak uyuşturucu maddenin tespitinde tek yöntem bu olmayıp pek çok bilimsel yöntemlere dayanan laboratuvar analizleri mevcuttur. Toplumda bu konuda pek çok yanıltıcı bilgi dolaşmakta olup güvenilir kaynaklardan doğru bilgileri edinmek büyük önem taşımaktadır. Bu yazıda Av. Esra Polat Tekin  “Uyuşturucu nasıl tespit edilir?” sorusuna cevap verecek.

Ceza Davasında Uyuşturucu Nasıl Tespit Edilir?

Uyuşturucu nasıl tespit edilir hadi gelin tek tek anlatalım. Kamuoyunda uyuşturucu maddenin tespitinin ne şekilde yapıldığı oldukça merak edilen bir alandır. Bilimsel gelişmeler uyuşturucu maddenin tespitinin daha hassas ve güvenilir hale gelmesini sağlamıştır. Günümüzde çok düşük dozajlar bile artık tespit edilebiliyor hale gelmiştir. Uyuşturucu maddenin tespitine dair yürütülen süreç sadece bilimsel bir süreç değil aynı zamanda klinik bir süreçtir. Yapılan testlerin neticelerinin bir uzman tarafından doğru şekilde yorumlanması gerekmektedir.

• İdrar Testi: Uyuşturucu maddenin tespitinde idrar testi diğer yöntemlere kıyasla oldukça hızlı, pratik ve ucuz maliyetli bir yöntemdir. Ayrıca ev ortamında da uygulanabiliyor olması bireyin gizliliğinin korunması bakımından avantaj sağlar. Ancak bu yöntem kesin bir sonuç vermeyebilir. İdrar testleri çoğunlukla son birkaç gün içerisinde gerçekleşen madde kullanımını ortaya koymaktadır. Örneğin eroin idrarda 2-4 gün kalırken esrar 1-3 gün, kokain ise 12-48 saat kadar kalmaktadır. Buna karşılık bonzai gibi uyuşturucu maddeler ise idrar testleriyle analiz edilemez. Bu nedenle idrar testleri ön tanı için kullanılabilecek bir yöntem şeklinde değerlendirilmeli; kesin tanı için ileri derece laboratuvar analizleriyle desteklenmelidir.

• Saç Testi: Uyuşturucu madde tespitinde saç testi, idrara testine kıyasla çok daha uzun bir zaman dilimine ilişkin bilgi sunmaktadır. Genellikle 4-6 ay arasındaki uyuşturucu madde kullanımını ortaya koyabilir. Ayrıca bu test uygulanırken saçın yetersiz miktarda alınması ya da saç üzerinde boya gibi kimyasal işlemlerin bulunması test sonuçlarını etkilememektedir. Ancak testin uygulanabilmesi için saç uzunluğunun en az 2 cm olması gerekmektedir. Saç telinde yapılacak analiz sayesinde Uyuşturucu maddenin kullanımına başlandığı tarihten itibaren geçen süre hakkında detaylı bir değerlendirme yapılabilmektedir. Bu bakımdan saç testi, özellikle uzun süreçli uyuşturucu madde kullanımının tespiti noktasında daha güvenilir bir yöntemdir.

• Kan Testi: Uyuşturucu madde tespitinde kan testi yanıltma ihtimali oldukça düşük ve güvenilir bir yöntemdir. Ancak doğru ve sağlıklı sonuçlar elde edilebilmesi bakımından madde kullanımının ardından mümkün olan en kısa süre içerisinde uygulanması gerekmektedir. Ayrıca bu test diğer yöntemlere kıyasla evde uygulanmaya uygun değildir ve evde uygulanması pek de tavsiye edilmez. Kan testinin uzman sağlık personeli tarafından uygun koşullarda gerçekleştirilmesi daha kesin sonuçlar verir.

• Tükürük Testi: Uyuşturucu madde tespitinde tükürük testi, hızlı neticelenmesiyle öne çıkmaktadır. Bu özelliği bakımından özellikle işyerlerinde yapılan uyuşturucu taramaları ve kolluk tarafından yol üstünde yapılan testler bakımından tercih edilir. Tükürük testi uyuşturucu madde kullanımından kısa bir süre sonra yapılmalıdır. Çünkü bu test uyuşturucunun kullanımının ardından birkaç saat sonra tespit edebilmektedir.

• Ter Testi: Uyuşturucu madde tespitinde ter testi, özellikle bazı rehabilitasyon ve tedavi merkezlerinde tercih edilmektedir. Bu test, uyuşturucu madde kullandığından şüphelenilen kişiye ter örneğini toplayan bir cihaz takılarak uygulanır. Ter testleri uyuşturucu kullanımını genellikle birkaç güne kadar tespit edebilmektedirler. Bu test hızlı ön tarama testi niteliğinde olan diğer testlere göre daha etkin ve güvenilir bir seçenektir.

Uyuşturucu Maddelerin Vücuttan Atılma Süreleri

Her uyuşturucu madde vücutta farklı şekilde etkiler bırakmaktadır. Bu etkilerin süresi ve şiddetti; kullanılan uyuşturucu maddenin türüne, kullanan kişiye, kullanım sıklığına göre değişiklik göstermektedir. Bazı uyuşturucu maddeler yalnızca birkaç saat sonra vücuttan atılırken bazıları da 30 dakika gibi kısa bir sürede etkisini gösterip kaybolabilmektedir. Buna karşılık esrar gibi oldukça etkili ve yağ dokusunda birikebilen uyuşturucu maddelere vücutta uzun süre kalabilir ve etkileri haftalarca devam edebilir. Sentetik uyuşturucu maddeler arasında yer alan bonzai ise idrardan 72 saat, saçtan 90 saat, kan ve tükürükten ise 48 saat sonra atılmaktadır.

Uyuşturucu maddenin vücut üzerinde etkisi devam ettiği sürece yapılan testlerde genellikle sonuç “Pozitif” olmaktadır. Ancak bu süreler kesinlik teşkil etmez. Kullanıcıların metabolizma hızı, kullanım şekli, test yöntemi gibi faktörler testin sonucuna etki edebilmektedir. Tek bir test sonucuna dayanarak yargıya varmak yerine testin türü ve kişiye göre detaylı bir değerlendirme yapmak önemlidir. Bu nedenle çıkan test sonuçları mutlaka uzman kişiler tarafından değerlendirilmelidir.

MADDE	İDRAR	SAÇ
Alkol	6-24 saat arası Not: İdrarda kalan Etil Glukuronid 80 saat boyunca ölçülebilir	90 güne kadar çıkabilir
Amfetamin	1 ya da 3 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
Metanfetamin	3 ya da 5 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
MDMA ( Ekstazi )	3 ya da4 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
Eroin	3 ya da 4 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
Bonzai	3 ya da 4 güne temizlenir	Algılanmayabilir
Niktoin- Kotinin	2 ya da 4 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
Morfin	2 ya da 4 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
Trisiklik Antidepresanlar	7 ya da 10 güne temizlenir	Algılanamaz
LSD- Asit	2 ya da 24 saate temizlenir	4 güne kadar çıkabilir
Metadon( Methadone)	7 ya da 10 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir
Steroidler	3 ya da 30 güne temizlenir	–
Benzodiazepinler	Terapötik kullanım:7 güne kadar. Kronik kullanım ( 1 yıla kadar) : 4 ya da 6 hafta	90 güne kadar çıkabilir
Esrar	Ortamda bulunup duman almadıysanız 22 dakikaya temizlenir. Seyrek kullanıcıysanız : 7 – 10 güne temizlenir. Müptezeller: 30 yada 50 güne kadar ancak temizlenir.	90 güne kadar çıkabilir
Kokain	2 ya da 5 güne kadar temizlenir. ( Böbrek bozukluğu olanlarda, Ağır kullanıcılarda 7-10 güne kadar sürmektedir. )	90 güne kadar çıkabilir
Kodein	2 yada 3 güne temizlenir	90 güne kadar çıkabilir

Uyuşturucu Testi Kaç Günde Sonuçlanır?

Uyuşturucu testinin sonuçlanma süresi uygulanan teste göre değişiklik göstermektedir. Hızlı nitelikteki testler, örneğin idrar testleri, en fazla bir saat içerisinde sonuç vermektedir. Hızlı tarama testleri olarak adlandırılan yöntemler, örneğin idrar testleri, en fazla bir saate kadar sonuç vermektedir. Bu testler pratik ve hızlı nitelikte olmaları nedeniyle ön değerlendirme maksadıyla yapılmaktadırlar. Ancak hızlı tarama testleri kesin tanı koymak için yeterli olmayabilir. Bu nedenle sonuçlarının doğrulanması önem arz eder.

Doğrulama maksadıyla yapılan ileri düzey testler ise daha ayrıntılı analizler içermesi nedeniyle sonuçlanması kıyasla daha uzun sürmektedir. Kan testleri veya saç testleri bu gruba girmektedir. Söz konusu testler laboratuvar ortamında uzman kişiler tarafından yapılmaktadır. Maddenin türü, kullanım süresi gibi hususlarda daha detay bilgiler vermeleri bakımından sonuçlanması birkaç günü bulabilmektedir. Uyuşturucu madde testinin sonuçları genel olarak “Pozitif” ya da “Negatif” şeklinde çıkmaktadır. Test sonucu “Pozitif” çıkan kişinin kısa bir süre önce uyuşturucu madde kullandığına kanaat getirilebilir. Ancak yine de test sonucunun uzman bir kişi tarafından değerlendirilmesi tavsiye edilir.

Uyuşturucu Testinin Sonuçları ve Yorumlanması

Uyuşturucu madde testi yaptırmak için pek çok yöntem bulunmaktadır. Hızlı ve pratik yöntemlerden biri olan idrar testleri, ev ortamında uygulanabilmesi bakımından kolaylık sağlar. Buna karşın doğrulayıcı nitelikteki kan ve saç testleri ise uzman sağlık personelleri tarafından gerçekleştirilmelidir. Devlet hastanelerinde idrar testinin yanı sıra kan testi ve saç testi de yapılır ve birkaç gün içerisinde sonuçlandırılır. Hastane ortamlarında hem idrar hem de daha detaylı analizler olan kan ve saç testleri uygulanabilmektedir.

Uyuşturucu testi sonuçları test edilen madde türüne veya test türüne göre değişiklik göstermektedir. Uyuşturucu testi sonucu üç şekilde çıkmaktadır.

• Negatif: Numune üzerinde herhangi bir uyuşturucu maddenin tespit edilmediği ya da tespit edilen maddenin sınırın altında kaldığı anlamını taşır.
• Pozitif: Numune üzerinde uyuşturucu maddenin tespit edildiği anlamına gelir.
• Geçersiz: Numunenin uygun şekilde işlenmemesi halinde ortaya çıkar ve testin tekrarlanması gerekir.

Her uyuşturucu testinin pozitif sonuçlanabilmesi için gerekli bir eşik değeri bulunmaktadır. Ayrıca bazen test öncesinde bazı maddeler ya da kullanılan ilaçlar testin yanlış sonuçlanmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle testlerin mutlaka laboratuvar ortamında uzman kişiler tarafından yapılması önemlidir. Örneğin hızlı ön tarama niteliğindeki testlerin neticesinin doğrulayıcı nitelikteki daha kesin ve geçerli testlerle doğrulanması önemlidir. Aynı şekilde test sonuçlarının uzman kişiler tarafı dan dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi sonucun daha sağlıklı olması bakımından kritik önem taşır.

Uyuşturucu Nasıl Tespit Edilir Hakkında Sıkça Sorulan Sorular