Fotokopi Belge Üzerinde İmza İncelemesi

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre fotokopi belge üzerinde imza incelemesi yapılması mümkün değildir. Bu nedenle imza incelemesine esas alınan belgenin aslı olmalıdır. Sahtecilik hususunda sıhhatli bir sonuç alınabilmesi ve kesin bir kanaat oluşması için, inkâr edilen imzanın atıldığı tarihten öncesinde veya mümkün olduğu kadar yakın tarihlerde düzenlenen belgelerde bulunan ilgili kişiye ait mukayeseye elverişli yazı ve imzalar temin edildikten sonra sahtelik iddiasına ilişkin bilirkişi incelemesi yapılması gerekir. (Hukuk Genel Kurulu 2019/128 E. , 2021/1131 K.)

Fotokopi üzerinde bilirkişi incelemesi yapılamaz zira sizin eliniz mahsulü olan ve başka bir yere atmış olduğunuz imza itinayla hukuki tartışma konusu olan belgenin üzerine yapıştırılır daha sonra bir kaç defa fotokopi çekmek suretiyle sizin imzanızı taşıyan bir belge ortaya çıkarılmış olabilir. Bu son derece basitçe yapılacak bir işlem olduğu için siz bile ben buna ne zaman imza attım diyebilirsiniz.

İster hukuk ister ceza davası süreci olsun davaların muhteviyatı gereği belgeler üzerinde inceleme yapılması ile sıklıkla karşılaşmaktayız. Yapılan incelemelerde belgenin, belge üzerindeki imza, tarih varsa para miktarı gibi hususların gerçek olup olmadığı, belgelerde tahrifat yapılıp yapılmadığı gibi hususlar değerlendirilmektedir. Bu belgeler kriminal laboratuvarlarda incelenmekte ve sonuçlar bilirkişi marifetiyle raporlaştırılmaktadır. Fotokopi belgeler üzerinden inceleme yapılması genellikle kabul görmemekte, belgenin aslı üzerinden inceleme yapılması gerekmektedir.

Ancak bazı durumların varlığı halinde fotokopi belgeler üzerinden de inceleme yapılması kabul görebilmektedir. Örneğin belgelerin aslının bulunma olanağının olmaması, fotokopinin belge aslından direkt çekildiğinin kabulünün mümkün olması, fotokopi belgede yer alan inceleme yapılacak hususlarda eksikliğin mevcut bulunmaması hallerinde inceleme yapılabilir. Ancak Yargıtay tarafından verilen çoğu kararda fotokopi üzerinden yapılan incelemelerin kabul görmediği anlaşılmaktadır. Avukat Esra Polat Tekin Hukuk ve Danışmanlık olarak bu makalemizde fotokopi belge üzerinde imza incelemesi konusunu ele alacağız.

Fotokopi Belge Üzerinde İmza İncelemesi Usulü

Fotokopi belgeler üzerinden imza incelemesi yapılabilmesi için mahkeme tarafından usulüne uygun talep oluşturulması gerekmektedir. Şöyle ki; öncelikle mahkeme tarafından belgenin aslının temin edilemediği ve edilmesinin mümkün olmadığı açıkça inceleme yapılacak kuruma müzekkerede belirtilmesi gerekmektedir. Bir diğer husus ise fotokopi belgenin doğrudan belgenin aslından çekildiğine dair kabulde bulunması gerekmektedir. Doğrudan orijinal belgeden çekilmeyen, bir başka değişle fotokopiden çekilen fotokopinin kabulü mümkün olmayacaktır. Bu nedenle fotokopiden imza incelenmesi yapılamaz.

Kriminal laboratuvarı tarafından incelemesi yapılacak hususun fotokopi belge üzerinden anlaşılır olması gerekmektedir. Örneğin imza incelemesinde fotokopi belge üzerinde imzaya ilişkin detaylar eksiksiz bir şekilde görülmelidir. Bu durumda inceleme yapılması olanaklı olabilir. Ancak yine bir örnekle bahsetmek gerekirse bono, çek ve senet gibi belgelerde miktar üzerinde tahrifat yapıldığının iddia edilmesi durumunda belge aslı olmadan inceleme yapılması mümkün olmayacaktır. Kriminal laboratuvarı tarafından yapılan tahrifat incelemelerinde ışık incelemeleri ile sonuca varıldığından fotokopi üzerinden yapılması mümkün olmayacaktır.

Fotokopi Belge Üzerinde İmza İncelemesi Şartları

Fotokopi belge üzerinden imza incelemesi yapılabilmesinin birtakım şartları mevcuttur. Yukarıda da bahsettiğimiz şartları sıralamak gerekirse;

• Belge aslına ulaşılmasının mümkün olmaması
• Fotokopi belgenin, belgenin orijinalinden çekilmiş olması
• Fotokopinin inceleme yapılacak hususlar konusunda eksiksiz olması
• Mahkeme tarafından müzekkerede açıkça belgenin orjinalinin mevcut olmadığının belirtilmesi

Bu şartların varlığı halinde kriminal laboratuvarı tarafından inceleme altına alınabilir. Ancak sonuç çıkması oldukça güçtür. Kriminal tarafından kullanılan çoğu teknik ıslak imza ve yazı üzerinden ışık teknikleri kullanılarak gerçekleştirildiği için fotokopi belge üzerinden inceleme neticesinde bir sonuca varılması oldukça güç olacaktır.

Fotokopi Belge Kıymetli Evrak Üzerinde İmza İncelemesi Yapılabilir mi?

Bono, çek ve senet gibi kıymetli evraklar üzerinde imza incelemesi yapılırken esas olan orjinalleri üzerinden yapılmasıdır. Bu sebeple fotokopi kıymetli evraklar üzerinden imza incelemesi yapılması Yargıtay içtihatları gereği kabul görmemektedir. Mahkeme tarafından inceleme yaptırılsa bile tek başına hükme esas alınamaz. Ancak başka bilgi ve belgelerin varlığı halinde onlarla birlikte değerlendirme konusu yapılabilir.

Yargıtay içtihatları gereği belirtilen husus şu şekildedir; örneğin davacı tarafından senetteki imzanın kendisine ait olmadığı iddia ediliyor ve senet aslı da davalı tarafından dosyaya sunulamıyorsa, ispat yükünün davalıya yani seneti sunması gereken tarafa ait olduğu gözetilerek doğrudan davacı lehine hüküm kurulabileceği yönündedir. Bu kapsamda davalı tarafından senet aslı sunulamaması davacı aleyhine bir husus doğurmaz. Bu hususa rağmen yaptırılan fotokopi belge üzerinden imza incelemesi neticesinde olumsuz karar verilmesi mümkün olmayacak ve bir üst mahkemece bozma nedeni olacaktır.

Fotokopi Belgeler Üzerinden İmza Mukayesesi Mümkün Müdür?

İmza mukayesesi ıslak imzalar üzerinden yapılabilmektedir. Bu sebeple fotokopi belgeler üzerinde imzaların tahrifatlı çıkma ihtimaline binaen imza mukayesesi yapılması mümkün olmayacaktır. Bu sebeple mahkeme tarafından mukayese için bilirkişi incelemesine fotokopi belgelere ilişkin tanzim edilen rapora mahkemece itibar edilmesi ve hüküm gerekçesine tek delil olarak yansıtılması mümkün değildir.

Mahkemece aldırılan bilirkişi raporu ancak esaslı delilleri destekleyici olarak hükümde esas alınabilir. Aksi durumlarda Yargıtay’ın açık hükümleri gereği verilen mahkeme kararları bozulacaktır. Mahkemelerce imza asıllarına mukayese amacıyla ulaşılması mümkündür. Günümüzde izlenen usul genellikle devlet kurumlarına müzekkere yazılarak kişilerin ıslak imzalarını içeren belgelerin mahkemece temini şeklinde ilerlemektedir. İnkar edilen imzanın direkt fotokopi belge üzerinde olması ve aslının mevcut bulunmaması durumunda ise imza mukayesesi yapılması mümkün olmayacaktır.

Sahtecilik Suçlarında Fotokopi Belge Üzerinden İmza İncelemesi Mümkün mü?

Evrakta sahtecilik ve resmi evrakta sahtecilik gibi suçlarda sahteliği iddia olunan belgelerin fotokopileri üzerinden imza incelemesi yapılması mümkün değildir. Bu konuda Yargıtay tarafından verilmiş açık içtihadi kararlar mevcut bulunmaktadır. Şöyle ki; Yargıtay görüşüne göre sahteliği iddia olunan evraklara binaen cezaya hükmedilebilmesi için öncelikle belgelerin aslının mahkemeye getirtilmesi gerekmektedir.

Bir evrakın sahteliği iddiası ile yürütülecek soruşturma ve kovuşturmalarda yapılacak bilirkişi incelemesinde ancak ve ancak belge aslı kullanılabilmektedir. Resmi evrakta sahtecilik gibi suçlarda evrakın sahteliğine ilişkin olarak yapılacak inceleme ve araştırmalar fotokopi belge üzerinden yapılamamaktadır. Mahkemece bu durum gözetilmeden fotokopi belge üzerinden yapılan incelemeler hükme esas alınarak sanık hakkında verilecek cezalar bozmayı gerektirecektir.